(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 181

॥ శ్రీః ॥
3.181. అధ్యాయః 181
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
అజగరేణ భీమంప్రతి స్వస్యాజగరత్వప్రాపకకారణాభిధానం ॥ 1 ॥ దుర్నిమిత్తదర్శనాద్దుర్మనాయమానేన యుధిష్ఠిరేణ భీమమార్గానుసరణఏనాజ్జగరగృహీతభీమస్య దర్శనం ॥ 2 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

3-181-0(22856)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-181-0x(2336)
స భీమసేనస్తేజస్వీ తదా సర్పవశం గతః।
చింతయామాస సర్పస్య వీర్యమత్యద్భుతం మహత్ ॥ 3-181-1(22857)
ఉవాచ చ మహాసర్పం కామయాబ్రూహి పన్నగ।
కస్త్వం భో భుజగశ్రేష్ఠ కిం మయా చ కరిష్యసి ॥ 3-181-2(22858)
పాండవో భీమసేనోఽహం ధర్మరాజాదనంతరః।
నాగాయుతసమప్రాణస్త్వయా నీతః కథం వశం ॥ 3-181-3(22859)
సింహాః కేసరిణో వ్యాఘ్రా మహిషా వారణాస్తథా।
సమాగతాశ్చ బహుశో నిహతాశ్చ మయా యుధి ॥ 3-181-4(22860)
రాక్షసాశ్చ పిశాచాశ్చ పన్నగాశ్చ మహాబలాః।
భుజవేగమశక్తా మే సోఢుం పన్నగసత్తమ ॥ 3-181-5(22861)
కింను విద్యాబలం కింను వరదానమథో తవ।
ఉద్యోగమపి కుర్వాణో వశగోస్మి కృతస్త్వయా ॥ 3-181-6(22862)
అనుత్యో విక్రమో నౄణామితి మే ధీయతే మతిః।
యథేదం మే త్వయా నాగ బలం ప్రతిహతం మహత్ ॥ 3-181-7(22863)
ఇత్యేవంవాదినం వీరం భీమమక్లిష్టకారిణం।
భోగేన మహతా గృహ్య సమంతాత్పర్యవేష్టయత్ ॥ 3-181-8(22864)
నిగృహ్యైనం మహాబాహుం తతః స భుజగస్తదా।
విముచ్యాస్య భుజౌ పీనావిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 3-181-9(22865)
దిష్టస్త్వం క్షుధితస్యాద్య దేవైర్భక్షో మహాభుజ।
దిష్ట్యా కాలస్య మహతః ప్రియాః ప్రాణా హి దేహినాం ॥ 3-181-10(22866)
యథా త్విదం మయా ప్రాప్తం భుజంగత్వమరిందమ।
తదవశ్యం త్వయా మత్తః శ్రోతవ్యం శృణు యన్మమ ॥ 3-181-11(22867)
ఇమామవస్థాం సంప్రాప్తో హ్యహం కోపాన్మహర్షిణా।
శాపస్యాంతం పరిప్రేప్సుః సర్వస్ కథయామి తత్ ॥ 3-181-12(22868)
నహుషో నామ రాజర్షిర్వ్యక్తం తే శ్రోత్రమాగతః।
తవైవ పూర్వః పూర్వేషామాయోర్వంశధరః సుతః ॥ 3-181-13(22869)
సోహం శాపాదగస్త్యస్య బ్రాహ్మణానవమత్య చ।
ఇమామవస్థామాపన్నః పశ్య దైవమిదం మమ ॥ 3-181-14(22870)
త్వాం చేదవధ్యమాయాంతమతీవ ప్రియదర్శనం।
అహమద్యోపయోక్ష్యామి విధానం పశ్య యాదృశం ॥ 3-181-15(22871)
న హి మే ముచ్యతే కశ్చిత్కథంచిత్ప్రగ్రహం గతః।
గచజోవా మహిషో వాఽపి షష్ఠే కాలే నరోత్తమ ॥ 3-181-16(22872)
నాసి కేవలసర్పేణ తిర్యగ్యోనిషు వర్తతా।
గృహీతః కౌరవశ్రేష్ఠ వరదానమిదం మమ ॥ 3-181-17(22873)
పతతా హి విమానాగ్రాన్మయా శక్రాసనాద్ద్రుతం।
కురు శాపాంతమిత్యుక్తో భగవాన్మునిసత్తమః ॥ 3-181-18(22874)
`యస్త్వయా వేష్టితో రాజన్మోహమేతి మహాబలః'।
మోక్షస్తే భవితా రాజన్కస్మాచ్చిత్కాలపర్యయాత్ ॥ 3-181-19(22875)
తతోస్మి పతితో భూమౌ న చ మామజహాత్స్మృతిః।
స్మార్తమస్తి పురాణం మే యథైవాధిగతం తథా ॥ 3-181-20(22876)
యస్తు తే వ్యాహృతాన్ప్రశ్నాన్ప్రతిబ్రూయాద్విభాగవిత్।
స త్వాం మోక్షయితా శాపాదితి మామబ్రవీదృషిః ॥ 3-181-21(22877)
గృహీతస్య త్వయా రాజన్ప్రాణినోపి బలీయసః।
సత్వభ్రంశోఽధికస్యాపి సర్వస్యాశు భవిష్యతి ॥ 3-181-22(22878)
ఇతిచాప్యహమశ్రౌషం వచస్తేషాం దయావతాం।
మయి సంజాతహార్దానామథ తేఽంతర్హితా ద్విజాః ॥ 3-181-23(22879)
సోహం పరమదుష్కర్మా వసామి నిరయేఽశుచౌ।
సర్పయోనిమిమాం ప్రాప్యకాలాకాంక్షీ మహాద్యుతే ॥ 3-181-24(22880)
తమువాచ మహాబాహుర్భీమసేనో భుజంగమం।
న తే కుప్యే మహాసర్ప నాత్మనే ద్విజసత్తమ ॥ 3-181-25(22881)
యస్మాదభావీ భావీ వా మనుష్యః సుఖదుఃఖయోః।
ఆగమే యది వాఽపాయే న తత్ర గ్లపయేన్మనః ॥ 3-181-26(22882)
దైవం పురుషకారేణ కో వంచయితుమర్హతి।
దైవమేవ పరం మన్యే పౌరుషం తు నిరర్థకం ॥ 3-181-27(22883)
పశ్య దైవోపఘాతాద్ధి భుజవీర్యవ్యపాశ్రయం।
ఇమామవస్థాం సంప్రాప్తమనిమిత్తమిహాద్య మాం ॥ 3-181-28(22884)
కింతు నాద్యానుశోచామి తథాఽఽత్మానం వినాశితం।
తథా తు విపినే న్యస్తాన్భ్రాతౄన్రాజ్యపరిచ్యుతాన్ ॥ 3-181-29(22885)
హిమవాంశ్చ సుదుర్గోఽయం యక్షరాక్షససంకులః।
మాం సముద్వీక్షమాణాస్తే ప్రయతిష్యంతి విహ్వలాః ॥ 3-181-30(22886)
వినష్టమథ మాం శ్రుత్వా భవిష్యంతి నిరుద్యమాః।
ధర్మశీలా మయా తే హి బాధ్యంతే రాజ్యగృద్ధినా ॥ 3-181-31(22887)
అథవా నార్జునో ధీమాన్విషాదముపయాస్యతి।
సర్వాస్త్రవిదనాధృష్యో దేవగంధర్వరాక్షసైః ॥ 3-181-32(22888)
సమర్థః స మహాబాహురేకాఙ్నా సుమహాబలః।
దేవరాజమపి స్థానాత్ప్రచ్యావయితుమంజసా ॥ 3-181-33(22889)
కిం పునర్ధృతరాష్ట్రస్ పుత్రం దుర్ద్యూతదేవినం।
విద్విష్టం సర్వలోకస్య దంభమోహపరాయణం ॥ 3-181-34(22890)
మాతరం చైవ శోచామి కృపణాం పుత్రగృద్ధినీం।
యాఽస్మాకం నిత్యమాశాస్తే మహత్త్వమధికం పరైః ॥ 3-181-35(22891)
తస్యాః కథం త్వనాథాయా మద్వినాశాద్భుజంగం।
సఫలాస్తే భవిష్యంతి మయి సర్వే మనోరథాః ॥ 3-181-36(22892)
నకులః సహదేవశ్చ యమౌ చ గురువర్తినౌ।
మద్వాహుబలసంగుప్తౌ నిత్యం పురుషమానినౌ ॥ 3-181-37(22893)
భవిష్యతో నిరుత్సాహౌ భ్రష్టవీర్యపరాక్రమౌ।
మద్వినాశాత్పరిద్యూనావితి మే వర్తతే మతిః ॥ 3-181-38(22894)
ఏవంవిధం బహు తదా విలలాప వృకోదరః।
భుజంగభోగసంరుద్ధో నాశకచ్చ విచేష్టితుం ॥ 3-181-39(22895)
యుధిష్ఠిరస్తు కౌంతేయో బభూవాస్వస్తచేతనః।
అనిష్టదర్శనాన్ఘోరానుత్పాతాన్పరిచింతయన్ ॥ 3-181-40(22896)
దారుణం హ్యశివం నాదం శివా దక్షిణతః స్థితా।
దీప్తాయాం దిశి విత్రస్తా రౌతి తస్యాశ్రమస్య హ ॥ 3-181-41(22897)
ఏకపక్షాక్షిచరణా వర్తికా ఘోరదర్శనా।
రక్తం వమంతీ దదృశే ప్రత్యాదిత్యమభాసురా ॥ 3-181-42(22898)
ప్రవవౌ చానిలో రూక్షశ్చండః సర్కరకర్షణః।
అపసవ్యాని సర్వాణి మృగపక్షిరుతాని చ ॥ 3-181-43(22899)
పృష్ఠతో వాయసః కృష్ణో యాహియాహీతి వాశతి।
ముహుర్ముహుః స్ఫురతి చ దక్షిణోఽస్య భుజస్తథా ॥ 3-181-44(22900)
హృదయం చరణశ్చాపి వామోఽస్య పరితప్యతి।
సవ్యస్యాక్ష్ణఓ వికారశ్చాప్యనిష్టః సమపద్యత ॥ 3-181-45(22901)
ధర్మరాజోపి మేధావీ శంకమానో మహద్భయం।
ద్రౌపదీం పరిపప్రచ్ఛ క్వ భీమ ఇతి భారత ॥ 3-181-46(22902)
శంస తస్మై పాంచాలీ చిరయాతం వృకోదరం।
స ప్రతస్థే మహాబాహుర్ధౌంయేన సహితో నృపః ॥ 3-181-47(22903)
ద్రౌపద్యా రక్షణం కార్యమిత్యువాచ ధనంజయం।
నకులం సహదేవం చ వ్యాదిదేశ ద్విజాన్ప్రతి ॥ 3-181-48(22904)
స తస్య పదమున్నీయ తస్మాదేవాశ్రమాత్ప్రభుః।
మృగయామాస కౌంతేయో భీమసేనం మహావనే ॥ 3-181-49(22905)
స ప్రాచీం దిశమాస్థాయ మహతో గజయూథపాన్।
దదర్శ పృథివీం చిహ్నైర్భీమస్య పరిచిహ్నితాం ॥ 3-181-50(22906)
తతో మృగసహస్రాణి మృగేనద్రాణాం శతాని చ।
పతితాని వనే దృష్ట్వా మార్గం తస్యావిశన్నృపః ॥ 3-181-51(22907)
ధావతస్తస్య వీరస్ మృగార్థం వాతరంహసః।
ఊరువాతవినిర్భగ్నాంద్రుమాన్వ్యావర్జితాన్పథిః ॥ 3-181-52(22908)
స గత్వా తైస్తదా చిహ్నైర్దదర్శ గిరిగహ్వరే।
[రూక్షమారుతభూయిష్ఠే నిష్పత్రద్రుమసంకులే ॥ 3-181-53(22909)
ఈరిణే నిర్జలే దేశే కంటకిద్రుమసంకులే।
అశ్మస్థాణుక్షుపాకీర్ణే సుదుర్గే విషమోత్కటే।]
గృహీతం భుజగేంద్రేణ నిశ్చేష్టమనుజం తదా ॥ 3-181-54(22910)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి ఆజాగరపర్వణి ఏకాశీత్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 181 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-181-2 కామయా ఇచ్ఛాతః ॥
3-181-8 భోగేన దేహేన ॥
3-181-15 ఉపయోక్ష్యామి భక్షితుగిచ్ఛామి। విధానం దైవం ॥
3-181-16 షష్ఠే కాలేఽష్టధావిభక్తస్యాహ్నో భాగే ॥
3-181-20 స్మార్తం స్మృతివిషయం। పురాణం చిరకాలీనమపి స్మరామీత్యర్థః ॥
3-181-21 విభాగవిదాత్మానాత్మవివేకవిత్ ॥
3-181-26 కదాచిదభావీ సామర్థ్యహీనః కదాచిత్ భావీ సామర్థ్యవాన్ అవశ్యం భవతి ॥
3-181-31 పరుషోక్తిభిరితి సేషః ॥
3-181-42 వర్తికా పక్షివిశేషః ॥
3-181-44 దక్షిణో భుజ స్ఫురతీతి భవిష్యతోఽనిష్టప్రశమనస్య లింగం ॥
3-181-45 వికారః స్ఫురణం ॥
3-181-50 యూథపాన్పతితాందదర్శేత్యన్వయః ॥
3-181-54 ఈరిణే ఊషరే। క్షుపాః హ్రస్వవృక్షాః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.